“Η κυρά της θάλασσας“, γραμμένο το 1888, θεωρείται το πρώτο δράμα φυγής και θέτει στοχασμούς και διερωτήματα για το δικαίωμα στην επιλογή στην ελευθερία και στην αυτονομία. Ανεβαίνει στο θέατρο Εκάτη.

Η Ελίντα Βάγκελ ζει σε μια επαρχιακή πόλη της Νορβηγίας συρρικνωμένη σε ένα συμβατικό γάμο, υπονομευμένη και παγιδευμένη. Συμβιώνει με τον άνδρα της, τις δύο κόρες τους και το ζωτικό της ψεύδος. Θέλγεται από την θάλασσα που γίνεται ερωτικό της υποκατάστατο, την γεμίζει ευωχία, συντροφιά, εξωραΐζει την καθημερινότητα της και την πλημμυρίζει προσμονή. Η εμφάνιση ενός μυστηριώδους ξένου με ξεχωριστή δύναμη και σαγήνη και το άρρηκτο μυστικό που τους συνδέει έρχεται σαν παλίρροια στην ζωή της. Γίνεται αμφιθυμία δηλαδή έλξη και άπωση στην προσπάθεια της να απωθήσει το παρελθόν εγκλωβίζεται στο ασφυκτικό και μίζερο παρόν της. Η Ελίντα Βάγκελ εγκαλείται να αποφασίσει για το μέλλον της…

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΕΡΡΙΚΟΣ ΊΨΕΝ

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ-ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ ΛΟΥΡΜΠΑ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΘΙΑΣΟΣ ΛΕΠΤΟΥΡΓΕΙΟΝ

ΔΡΑΜΑΤΟΥΡΓΟΣ: ΚΑΛΛΙΑ ΚΑΡΑΜΠΕΛΑ

ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΣ ΚΥΒΕΛΟΣ

ΣΚΗΝΟΓΡΑΦΟΣ-ΕΝΔΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ: ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΝΩΡΙΟΣ

ΦΩΤΙΣΜΟΙ: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΑΝΟΥΣΗΣ

ΒΟΗΘΟΣ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ: ΔΩΡΑ ΤΖΕΡΟΥΝΙΑΝ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΠΕΚΟΣ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΠΕΤΡΟΣ ΝΙΚΟΛΙΝΑΣ

Παίζουν με αλφαβητική σειρά οι ηθοποιοί:

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΣ

ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΡΙΑΝΟΣ

ΕΛΕΝΗ ΣΤΑΥΡΑΚΗ

ΠΟΠΕΤΑ ΣΟΥΚΟΥ

ΔΩΡΑ ΤΖΕΡΟΥΝΙΑΝ

Για την «Κυρά της θάλασσας» στο θέατρο Εκάτη Γράφει η Ελένη Αναγνωστοπούλου

 Στο θέατρο Εκάτη ανεβαίνουν θεατρικές παραγωγές με ουσία. Αν αγαπάτε τους προβληματισμούς, αν σας ελκύει η σκέψη και η ανάλυση χαρακτήρων, αν είστε ρομαντικά ονειροπόλοι, τότε η Κυρά της θάλασσας αποτελεί αναμφισβήτητα, το έργο που θα χαραχτεί στην ψυχή σας. «Η κυρά της θάλασσας» στο θέατρο Εκάτη.

Αυτό το Κυριακάτικο απόγευμα (15/10/2018),επέλεξα να το περάσω παρακολουθώντας θέατρο. Όμως, αυτή τη φορά, ήταν αδήριτη ανάγκη για μενα, να γράψω κάτι το οποίο αισθάνθηκα έντονα, καθ’όλη τη διάρκεια της παράστασης. Θα το πω με μια φράση: εσωτερική συγκίνηση. Αγαπώ ιδιαιτέρως την παρατήρηση και γι’αυτό καταγράφω στο χαρτί όσα συναισθήματα βίωσα. Λατρεύω όμως την ανάλυση των χαρακτήρων των ηρώων, διότι με ιντριγκάρει να μαθαίνω πράγματα για τους ίδιους, ούτως ώστε να συνθέτω στο μυαλό μου το πορτραίτο τους. Στη σκηνή του θεάτρου Εκάτη, πήρε σάρκα και οστά, η ιστορία που αφορά την Κυρά της θάλασσας, κατά θεατρικό κόσμο, Ελλίντα Βάγκελ. Η ιστορία αυτή, περιέχει διπλό εγκιβωτισμό: αρχικά, γίνεται αναφορά στον παρελθοντικό έρωτα της ηρωίδας, ο οποίος έληξε άδοξα και κάπως ξαφνικά θα έλεγα. Στη συνέχεια, ο συγγραφέας μας τοποθετεί στο παρόν, όπου η ηρωίδα είναι εγκλωβισμένη σ’έναν συμβατικό γάμο. Ο Ίψεν στα έργα του: Το κουκλόσπιτο (1879), Έντα Γκάμπλερ(1890), Η κυρά της θάλασσας (1888) περιγράφει με διεισδυτικό βλέμμα τη δυσαρέσκεια και το μαράζωμα των γυναικών κατά τον έγγαμο βίο τους. Στο Κουκλόσπιτο συγκεκριμένα, ο Ίψεν κάνει λόγο για το ζήτημα της γυναικείας χειραφέτησης, όπου η κεντρική ηρωίδα, η Νόρα, αποφασίζει να εγκαταλείψει το σύζυγο της Τόρβαλντ Χέλμερ, με σκοπό να ψάξει την ταυτότητα της και ως εκ τούτου, να αυτονομηθεί. Στην περίπτωση της Έντα Γκάμπλερ, τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά. Μια αυτοκαταστροφική ηρωίδα όπως η Έντα, δεν αντέχει να ζει με ημίμετρα. Ασφυκτιά στο γάμο της με τον επιστήμονα Γιώργη Τέσμαν, ο οποίος την παραμελεί, εξαιτίας της ενασχόλησης του με τις επιστημονικές μελέτες του. Στην Κυρά της θάλασσας, ο Ίψεν αφήνει ένα μικρό ψήγμα ελπίδας αφού μπολιάζει στο μυαλό της ηρωίδας του, της Ελλίντα Βάγκελ, το δικαίωμα της ελεύθερης επιλογής. Αυτό το έργο αξίζει να το παρατηρήσουμε διότι βλέπουμε επίσης για πρώτη φορά, το σεβασμό από το σύζυγο της, στοιχείο που εκλείπει στα προαναφερθέντα έργα.

Σεβασμός, διάλογος και ψυχογράφημα με φόντο τον ανεκπλήρωτο έρωτα. Έχει τελικά, τόσο μεγάλη σημασία το ανεκπλήρωτο;

Μελετώντας την ιστορία, κατέληξα στο εξής συμπέρασμα: η Κυρά της Θάλασσας είναι κατά τη γνώμη μου, το πιο ρεαλιστικά επίκαιρο έργο που έγραψε ο Ερρίκος Ίψεν. Πλάθει ήρωες που έχουν όνειρα, που διψούν για ζωή, που επιθυμούν τον έρωτα. Κυρίως, επιθυμούν να βρουν τη θέση που τους αρμόζει στη ζωή. Το ιψενικό τρίγωνο, είναι το βασικό μοτίβο που απαντάται στα έργα του Σκανδιναβού δραματουργού. Στην Κυρά της θάλασσας, το τρίγωνο αυτό, παρουσιάζεται θολό, κάπως ξεθωριασμένο. Επί της ουσίας, απαρτίζεται από τον Φρήμαν, ή Ξένο όπως τον αναφέρουν οι σκηνικές οδηγίες (θα εξηγήσω παρακάτω γιατί έχει αυτό το όνομα), από την Ελλίντα και από τον άνδρα της, το γιατρό Βάγκελ. Ο Ξένος ανήκει στο παρελθόν, είναι η σκιά των περασμένων. Εύστοχα, η σκηνοθέτης Βαλεντίνη Λουρμπά επιλέγει να τον παρουσιάσει επί σκηνής ως μυστήριο πρόσωπο, κλιμακώνοντας την αγωνία της Ελλίντα. Η Ελλίντα λοιπόν, καλείται να επιλέξει ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον. Το παρόν της δεν υφίσταται, περνάει αδιάφορο διότι παλεύει αγωνιωδώς να ξεφύγει από την ένταση των συναισθημάτων της που μοιάζουν με ανταριασμένη θάλασσα. Τελικώς, φοβάται το συναίσθημα της αλλά η ίδια καταφέρνει να επιβληθεί σε αυτό. Η παραπάνω παράσταση εμπεριέχει έντονο το ατμοσφαιρικό στοιχείο και σε αυτό βοηθούν σημαντικά, το σκηνικό της παράστασης το οποίο έχει φιλοτεχνήσει ο Μιχάλης Πανώριος και οι φωτισμοί του Παναγιώτη Μανούση. Ο Θίασος Λεπτουργείον που αποτελείται από τους ηθοποιούς: Δώρα Τζερουνιάν, Γιώργο Ανδρουτσόπουλο, Γιώργο Καλόξυλο, Κωνσταντίνο Καρακώστα, Ελένη Σταυράκη και Ποπέτα Σούκου είχε σαν κεντρικό στόχο, μέσα από την εσωτερικευμένη ερμηνεία των ρόλων να μεταδώσει στους θεατές βαθιά συναισθήματα προβληματισμού και περισυλλογής. Το μουσικό χαλί που συνέθεσε ο Ευστράτιος Κυβέλος, διάνθιζε και κλιμάκωνε τη δράση της πλοκής, θα μπορούσα να πω ότι λειτούργησε σαν επίκληση στο συναίσθημα του δέκτη.

Η κυρά της θάλασσας γιατρεύει την αμφιθυμία που την κυριεύει και ως εκ τούτου, απαλλάσσεται από το προσωπικό της δράμα.